ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ

 Αποστολικό Ανάγνωσμα: Ἑβρ. ια´, 9-10, 32-40: «9 Πίστει παρῴκησεν εἰς γῆν τῆς ἐπαγγελίας ὡς ἀλλοτρίαν, ἐν σκηναῖς κατοικήσας μετὰ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ τῶν συγκληρονόμων τῆς ἐπαγγελίας τῆς αὐτῆς· 10 ἐξεδέχετο γὰρ τὴν τοὺς θεμελίους ἔχουσαν πόλιν, ἧς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς ὁ Θεός. – 32 Καὶ τί ἔτι λέγω; ἐπιλείψει με γὰρ διηγούμενον ὁ χρόνος περὶ Γεδεών, Βαράκ, Σαμψών, Ἰεφθάε, Δαυῒδ τε καὶ Σαμουὴλ καὶ τῶν προφητῶν, 33 οἳ διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, εἰργάσαντο δικαιοσύνην, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων, 34 ἔσβεσαν δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρας, ἐνεδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων· 35 ἔλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τοὺς νεκροὺς αὐτῶν· ἄλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν, οὐ προσδεξάμενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν· 36 ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἔτι δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς· 37 ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐπειράσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον, περιῆλθον ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, 38 ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος, ἐπὶ ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς. 39 Καὶ οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, 40 τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσι».

---------------------------------------------------

Μετάφραση (στην καθομιλουμένη):

(στ. 9–10)
Με την πίστη ο Αβραάμ έζησε ως ξένος στη γη της επαγγελίας, σαν να ήταν ξένη χώρα, κατοικώντας σε σκηνές μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, που ήταν συγκληρονόμοι της ίδιας υπόσχεσης.
Διότι περίμενε την πόλη που έχει σταθερά θεμέλια, της οποίας αρχιτέκτονας και δημιουργός είναι ο Θεός.

(στ. 32–35α)
Και τι άλλο να πω; Δεν μου φτάνει ο χρόνος να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Βαράκ, τον Σαμψών, τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ, τον Σαμουήλ και τους προφήτες,
οι οποίοι με την πίστη υπέταξαν βασίλεια, εργάστηκαν τη δικαιοσύνη, πέτυχαν τις υποσχέσεις, έφραξαν στόματα λιονταριών,
έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς, γλίτωσαν από τη μάχαιρα, από αδυναμία έγιναν δυνατοί, ανδρώθηκαν στον πόλεμο και κατέτρεψαν στρατόπεδα εχθρών.
Γυναίκες πήραν πίσω τους νεκρούς τους με ανάσταση.

(στ. 35β–38)
Άλλοι όμως βασανίστηκαν μέχρι θανάτου, χωρίς να δεχθούν την απελευθέρωση, για να αξιωθούν καλύτερης ανάστασης.
Άλλοι δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, ακόμη και δεσμά και φυλακή.
Λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, δοκιμάστηκαν, πέθαναν με φονικό μαχαίρι· περιπλανήθηκαν ντυμένοι με δέρματα προβάτων και κατσικιών, στερημένοι, θλιμμένοι, κακοπαθημένοι,
άνθρωποι που ο κόσμος δεν ήταν άξιος γι’ αυτούς, περιπλανώμενοι σε ερημιές, βουνά, σπηλιές και σχισμές της γης.

(στ. 39–40)
Και όλοι αυτοί, αν και έλαβαν μαρτυρία για την πίστη τους, δεν έλαβαν την τελική εκπλήρωση της επαγγελίας,
διότι ο Θεός είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μη φτάσουν εκείνοι στην τελείωση χωρίς εμάς.

---

Σύντομος θεολογικός σχολιασμός

Ο Απόστολος Παύλος παρουσιάζει την πίστη όχι ως ιδέα, αλλά ως τρόπο ζωής και προσδοκίας. Ο Αβραάμ ζει ως «πάροικος» στη γη της επαγγελίας, διότι η καρδιά του είναι στραμμένη όχι στα πρόσκαιρα, αλλά στην ουράνια πόλη, δηλαδή στη Βασιλεία του Θεού (πρβλ. Φιλ. 3,20).

Ο Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος τονίζει ότι οι δίκαιοι της Παλαιάς Διαθήκης είδαν τις υποσχέσεις από μακριά, χωρίς να τις απολαύσουν πλήρως, για να φανεί ότι η σωτηρία είναι κοινό έργο όλης της Εκκλησίας μέσα στον Χριστό. Η «τελείωση» έρχεται μόνο με την ενανθρώπηση, τον Σταυρό και την Ανάσταση του Κυρίου.

Ιδιαίτερα συγκλονιστικό είναι ότι η πίστη δεν οδηγεί μόνο σε νίκες, αλλά και σε μαρτύριο, στέρηση και φαινομενική ήττα. Όμως, κατά τον Ἅγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, «ἡ ἤττα τῶν δικαίων γίνεται δόξα, καὶ ὁ θάνατος ζωή». Η πίστη μετριέται όχι από την επιτυχία, αλλά από την υπομονή και την ελπίδα της αναστάσεως.

Το χωρίο κλείνει με βαθύ εκκλησιολογικό νόημα: οι άγιοι της Παλαιάς Διαθήκης και εμείς αποτελούμε ένα σώμα, την Εκκλησία. Κανείς δεν σώζεται μόνος· όλοι τελειωνόμαστε εν Χριστώ.

Τα αναφερόμενα πρόσωπα.

• Γεδεών: Κριτής του Ισραήλ. Με μικρό στρατό, κατόπιν εντολής Θεού, νίκησε τους Μαδιανίτες, δείχνοντας ότι «οὐκ ἐν πλήθει δυνάμεως ἡ νίκη, ἀλλ’ ἐκ Θεοῦ».

• Βαράκ: Στρατιωτικός ηγέτης που, με την προφήτιδα Δεββώρα, ελευθέρωσε τον λαό από τον Σισάρα.

• Σαμψών: Κριτής με υπερφυσική δύναμη, σύμβολο του χαρίσματος που δίνεται από τον Θεό αλλά και της ανάγκης εγκράτειας.

• Ἰεφθάε: Κριτής που νίκησε τους Αμμωνίτες· η ιστορία του φανερώνει το δράμα των ανθρώπινων υποσχέσεων χωρίς διάκριση.

• Δαυίδ: Βασιλιάς και προφήτης, «ἀνὴρ κατὰ τὴν καρδίαν τοῦ Θεοῦ» (πρβλ. Πρ. 13,22), ψαλμωδός και πρόγονος του Χριστού.

• Σαμουήλ: Προφήτης και τελευταίος Κριτής, που έχρισε βασιλείς και στάθηκε γέφυρα από την εποχή των Κριτών στη βασιλεία