Αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής των Προπατόρων
Κολοσ. γ´, 4-11: «4 ὅταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇ, ἡ ζωὴ ὑμῶν, τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ. 5 Νεκρώσατε οὖν τὰ μέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, πορνείαν, ἀκαθαρσίαν, πάθος, ἐπιθυμίαν κακήν, καὶ τὴν πλεονεξίαν ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρία, 6 δι᾽ ἃ ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας, 7 ἐν οἷς καὶ ὑμεῖς περιεπατήσατέ ποτε, ὅτε ἐζῆτε ἐν αὐτοῖς· 8 νυνὶ δὲ ἀπόθεσθε καὶ ὑμεῖς τὰ πάντα, ὀργήν, θυμόν, κακίαν, βλασφημίαν, αἰσχρολογίαν ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν· 9 μὴ ψεύδεσθε εἰς ἀλλήλους, ἀπεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον σὺν ταῖς πράξεσιν αὐτοῦ 10 καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν νέον τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ᾽ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν, 11 ὅπου οὐκ ἔνι Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος, ἀλλὰ τὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι Χριστός».
.
Κολασσαείς 3:4–11 — Μετάφραση στην απλή δημοτική
4 Όταν φανερωθεί ο Χριστός, που είναι η ζωή σας, τότε κι εσείς θα φανερωθείτε μαζί Του μέσα στη δόξα.
5 Γι’ αυτό, νεκρώστε ό,τι ανήκει στη γήινη, αμαρτωλή σας φύση: την πορνεία, την ακαθαρσία, τα ακόλαστα πάθη, τις κακές επιθυμίες και την πλεονεξία, που είναι ένα είδος ειδωλολατρίας.
6 Εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού πάνω σ’ εκείνους που ζουν μέσα στην ανυπακοή.
7 Μέσα σε αυτά ζούσατε κι εσείς κάποτε, όταν ήσασταν ακόμη παραδομένοι σ’ αυτήν τη ζωή.
8 Τώρα όμως βγάλτε από πάνω σας όλα αυτά: την οργή, το θυμό, την κακία, τη βλασφημία και τα αισχρά λόγια που βγαίνουν από το στόμα σας.
9 Μην ψεύδεστε ο ένας στον άλλο, αφού έχετε βγάλει από πάνω σας τον παλιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις του,
10 και έχετε ντυθεί τον νέο άνθρωπο, που ανανεώνεται συνεχώς, για να φτάσει στη γνώση της αλήθειας και να γίνει σύμφωνα με την εικόνα Εκείνου που τον δημιούργησε.
11 Εκεί, σ’ αυτή τη νέα πραγματικότητα, δεν υπάρχει πια Έλληνας ή Ιουδαίος, περιτομημένος ή απερίτμητος, ξένος ή Σκύθης, δούλος ή ελεύθερος· αλλά ο Χριστός είναι τα πάντα και μέσα σε όλους.
Θεολογική Ανάλυση Κολ. 3:4–11
1. Χριστοκεντρική ανθρωπολογία (στ. 4)
Ο Χριστός παρουσιάζεται ως «ἡ ζωὴ ὑμῶν», όχι απλώς ως δάσκαλος ή σωτήρας με νομική έννοια. Η ζωή του πιστού δεν είναι πλέον αυτοτελής· επαναπροσδιορίζεται πλήρως από τη ζωή του Χριστού.
Η φανέρωση του Χριστού στη δόξα (παρουσία/πεφωτισμένη αποκάλυψη) θα αποκαλύψει και τη δόξα των πιστών. Πρόκειται για την τελική εσχατολογική μεταμόρφωση, όπου η ταυτότητα του ανθρώπου θα ολοκληρωθεί σε απόλυτη ενότητα με τον Χριστό.
Κεντρικό μήνυμα: Η χριστιανική ταυτότητα είναι κρυμμένη τώρα, αλλά θα φανερωθεί πλήρως στην έλευση του Χριστού.
2. Η εντολή της «νεκρώσεως» (στ. 5–7)
Η λέξη «νεκρώσατε» είναι πολύ δυνατή· δεν σημαίνει απλώς «περιορίστε» ή «ελέγξτε», αλλά θανατώστε τις αμαρτωλές ροπές που ανήκουν στον «παλαιὸν ἄνθρωπον».
Ο Παύλος απαριθμεί πέντε πράξεις/πάθη που συγκροτούν την παλαιά ζωή:
-
πορνεία
-
ἀκαθαρσία
-
πάθος (ανεξέλεγκτο)
-
ἐπιθυμία κακή
-
πλεονεξία (η οποία χαρακτηρίζεται ειδικά «εἰδωλολατρία»)
Η πλεονεξία/απληστία προβάλλεται ως μορφή ειδωλολατρίας, διότι αντικαθιστά τον Θεό με το «εγώ» και τα υλικά.
Στ. 6–7: υπενθυμίζει ότι οι πιστοί ήταν κάποτε μέσα σε αυτά∙ δηλαδή δεν υπάρχει χώρος για φαρισαϊσμό, αλλά για μνήμη λύτρωσης.
Κεντρικό μήνυμα: Η νέα ζωή δεν μπορεί να συνυπάρξει με τα παλιά πάθη. Η μεταστροφή είναι ριζική, υπαρξιακή.
3. Η εντολή της «ἀποθέσεως» (στ. 8–9)
Εδώ η μεταφορά αλλάζει: από τη «νεκρώση» πάμε στο «ἀπόθεσθε» — βγάλτε από πάνω σας, σαν παλιά ρούχα, τα εξής:
-
ὀργή
-
θυμός
-
κακία
-
βλασφημία
-
αἰσχρολογία
-
ψεύδος προς αλλήλους
Αυτά έχουν κοινωνική διάσταση. Η μεταμόρφωση δεν είναι μόνο εσωτερική αλλά κοινωτική: ο νέος άνθρωπος ζει σε αλήθεια, ειρήνη και σεβασμό των άλλων.
Κεντρικό μήνυμα: Η νέα ταυτότητα εκδηλώνεται μέσα στις σχέσεις. Η κοινότητα πρέπει να καθρεφτίζει το ήθος της νέας κτίσης.
4. Ο «παλαιὸς» και ο «νέος» ἄνθρωπος (στ. 9–10)
Εδώ φτάνει στην καρδιά της παύλειας ανθρωπολογίας.
-
Παλαιός άνθρωπος: η ανθρωπότητα υπό την κυριαρχία της αμαρτίας, το Εγώ που είναι αποκομμένο από τον Θεό.
-
Νέος άνθρωπος: η ολοκληρωμένη ανθρώπινη ύπαρξη που ανακαινίζεται συνεχώς (παρατατικός/διαρκής χρόνος) «εἰς ἐπίγνωσιν»—δηλαδή σε πραγματική γνώση του Θεού, η οποία μεταμορφώνει.
Ο νέος άνθρωπος ανακαινίζεται «κατ᾽ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν»: επαναφορά στην αρχική κτίση της Γενέσεως, δηλαδή θέωση/θέωση ως αποκατάσταση της εικόνας του Θεού στον άνθρωπο. Πρόκειται για μια συνεχή, δυναμική διαδικασία, όχι κάτι στιγμιαίο.
Κεντρικό μήνυμα: Η σωτηρία δεν είναι μόνο συγχώρηση αλλά αναδημιουργία, ένας νέος τρόπος υπάρξεως.
5. Κατάργηση κοινωνικών διακρίσεων (στ. 11)
Το αποκορύφωμα: στην νέα κτίση δεν υπάρχει:
-
Ἕλλην / Ἰουδαῖος (θρησκευτικές/εθνοτικές ταυτότητες)
-
περιτομή / ἀκροβυστία (θρησκευτικοί κώδικες)
-
βάρβαρος / Σκύθης (πολιτισμικοί διαχωρισμοί, με τους Σκύθες να θεωρούνται το «άκρο» της βαρβαρότητας)
-
δοῦλος / ἐλεύθερος (κοινωνικοοικονομικές διακρίσεις)
Δεν σημαίνει ότι αυτές οι διαφορές παύουν να υπάρχουν εξωτερικά, αλλά ότι δεν ορίζουν πλέον την ταυτότητα. Η νέα ύπαρξη έχει μοναδικό κέντρο τον Χριστό:
«ἀλλὰ τὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι Χριστός»
— ο Χριστός είναι το νόημα όλων, και βρίσκεται παρών σε όλους όσοι αποτελούν το σώμα Του.
Κεντρικό μήνυμα: Η Εκκλησία είναι ο τόπος της υπέρβασης όλων των ανθρωπίνων διαχωρισμών. Η ενότητα θεμελιώνεται στην κοινή ζωή «ἐν Χριστῷ».
Συνολική θεολογική σύνοψη
Το χωρίο περιγράφει:
-
Εσχατολογική ταυτότητα: ο πιστός ήδη ανήκει στη ζωή του Χριστού και θα φανερωθεί στη δόξα Του.
-
Ηθική μεταμόρφωση: απαιτείται ενεργός αποκοπή από τα πάθη και τις αμαρτωλές πράξεις.
-
Κοινωνική αλλαγή: η νέα ζωή έχει κοινωνικό χαρακτήρα, στοχεύοντας στην αλήθεια, αγάπη και ειρήνη.
-
Νέα ανθρωπότητα: η εικόνα του Θεού αποκαθίσταται συνεχώς μέσω της σχέσης με τον Χριστό.
-
Ριζική ενότητα: όλα τα επιφανειακά κριτήρια ταυτότητας υπερβαίνονται στην εν Χριστώ κοινωνία.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου