ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΙ ΛΟΥΚΑ (ΣΥΓΚΥΠΤΟΥΣΗΣ)
ΚΕΙΜΕΝΟ:
|
Ἐφεσ. ε´, 8-19: «8 ἦτε γάρ ποτε σκότος, νῦν δὲ φῶς ἐν
Κυρίῳ· ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε· 9 ὁ γὰρ καρπὸς τοῦ Πνεύματος ἐν πάσῃ ἀγαθωσύνῃ
καὶ δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ· 10 δοκιμάζοντες τί ἐστιν εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ. 11
καὶ μὴ συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς ἀκάρποις τοῦ σκότους, μᾶλλον δὲ καὶ ἐλέγχετε·
12 τὰ γὰρ κρυφῆ γινόμενα ὑπ᾽ αὐτῶν αἰσχρόν ἐστι καὶ λέγειν· 13 τὰ δὲ πάντα ἐλεγχόμενα
ὑπὸ τοῦ φωτὸς φανεροῦται· πᾶν γὰρ τὸ φανερούμενον φῶς ἐστι. 14 διὸ λέγει· ἔγειρε
ὁ καθεύδων καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός.15 Βλέπετε οὖν
πῶς ἀκριβῶς περιπατεῖτε, μὴ ὡς ἄσοφοι, ἀλλ᾽ ὡς σοφοί, 16 ἐξαγοραζόμενοι τὸν
καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσι. 17 διὰ τοῦτο μὴ γίνεσθε ἄφρονες, ἀλλὰ
συνιέντες τί τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου. 18 καὶ μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία,
ἀλλὰ πληροῦσθε ἐν Πνεύματι,19 λαλοῦντες ἑαυτοῖς ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς
πνευματικαῖς, ᾄδοντες καὶ ψάλλοντες ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ Κυρίῳ,». |
Το
Αποστολικό Ανάγνωσμα είναι από το πέμπτο κεφάλαιο της Προς Εφεσίους
Επιστολής. Είναι συνέχεια της θεματολογίας του τέταρτου κεφαλαίου μετά
τη διδαχή για τον καινό, το νέο άνθρωπο «τὸν κατὰ Θεὸν
κτισθέντα ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας». Έτσι, στην αρχή
του πέμπτου κεφαλαίου (στιχ. 1-7) επισημαίνει ο Απόστολος Παύλος τα
χαρακτηριστικά της καθημερινής ζωής των ειδωλολατρών, και, μάλιστα, προς τους
κατοίκους μιας πόλης που είχαν ως κέντρο της δημόσιας ζωής τους τη λατρεία της
Εφεσίας Αρτέμιδος με ιερείς και ιέρειες ενταυτώ και ναό ένα από τα επτά θαύματα
του αρχαίου κόσμου. Η επανάληψη της φράσης «ὁ γὰρ καρπὸς τοῦ Πνεύματος ἐν
πάσῃ ἀγαθωσύνῃ καὶ δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ», όπως επίσης και η ορολογία
περί σοφίας, ως θεογνωσίας, δηλαδή «τί τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου»,
είναι η απάντηση προς τους αποδέκτες της Επιστολής με το
ειδωλολατρικό ελληνικό υπόβαθρο, ανθρώπων, δηλαδή, που αναζητούσαν την αλήθεια
και τη σοφία μέσω της άσκησης της ανθρώπινης σκέψης, ακόμη και μιας ασκητικής
που κατέληγε, παρά την προσπάθεια της λατρείας της Αρτέμιδος, σε ό,τι
κατονομάζει στην αρχή του κεφαλαίου: «τοῦτο γάρ ἐστε γινώσκοντες, ὅτι πᾶς
πόρνος ἢ ἀκάθαρτος ἢ πλεονέκτης, ὅς ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν
τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ. Μηδεὶς ὑμᾶς ἀπατάτω κενοῖς λόγοις…»
(στίχ. ε´, 5-6). Η επίμονη αναφορά στο φως κατ᾽ αντίθεση στις
κρύφιες ενέργειες, που ενείχαν τα ελληνικά μυστήρια και η λατρεία του
Δωδεκαθέου, οδηγούν τον Απόστολο Παύλο εν συνεχεία σε προτροπές και συμβουλές
που μπορούν να φαίνονται πολύ αυστηρές, εάν δεν δοθεί ιδιαίτερη σημασία στον
προϋποθετικό στίχο 21: «ὑποτασσόμενοι ἀλλήλοις ἐν φόβῳ Χριστοῦ», που
είναι και το κατά Θεόν κριτήριο για κάθε χριστιανό ανεξαρτήτως φύλου και
οικογενειακής κατάστασης.
Ἀναλυτική
ἐρμηνεία Ἐφεσ. ε΄, 8–19
«8 ἦτε
γάρ ποτε σκότος, νῦν
δὲ φῶς ἐν Κυρίῳ·
ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε»
Ο Παύλος δεν λέει «ήσασταν μέσα στο σκοτάδι», αλλά «ήσασταν
σκοτάδι»· δηλαδή η ύπαρξη του ανθρώπου πριν τον Χριστό ζούσε σε άγνοια,
πλάνη, πάθη και αμαρτία.
Με το Βάπτισμα και την ένταξη στο Σώμα του Χριστού, ο άνθρωπος γίνεται «φῶς ἐν Κυρίῳ»,
όχι από μόνος του αλλά επειδή φωτίζεται από τον Χριστό, «τὸ φῶς
τοῦ κόσμου» (Ιω. 8:12).
Πατερική σημείωση
Ο Ἅγ. Ἰω. Χρυσόστομος λέγει:
«Ο πιστός, επειδή φέρει μέσα του τον Χριστό, γίνεται φως και μπορεί να φωτίσει
και άλλους.»
«9 ὁ
καρπὸς τοῦ Πνεύματος…»
Ο αληθινός χριστιανός δεν φαίνεται από λόγια ή εξωτερικό
τύπο, αλλά από τους πνευματικούς καρπούς του Αγίου Πνεύματος:
- αγαθωσύνη
(καλοσύνη που θυσιάζεται),
- δικαιοσύνη
(σωστή σχέση με τον Θεό και τον άλλον),
- αλήθεια
(αληθινή ζωή, όχι ψεύδος).
Αντίθετα, το σκοτάδι είναι άκαρπο· η αμαρτία δεν παράγει
τίποτε.
«10 δοκιμάζοντες τί ἐστιν
εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ»
Ο πιστός δεν ζει μηχανικά.
Καλείται να ερευνά, να εξετάζει, να διακρίνει, να ρωτά:
«Τι θέλει ο Κύριος από μένα;»
Αυτό είναι το θεμέλιο της πνευματικής ζωής.
«11 μὴ
συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς
ἀκάρποις τοῦ σκότους, μᾶλλον δὲ καὶ ἐλέγχετε»
Ο χριστιανός όχι μόνο αποφεύγει την αμαρτία, αλλά δεν
γίνεται συνένοχος σε έργα κακίας.
Ο έλεγχος που ζητά ο Παύλος δεν είναι καταδίκη, αλλά μαρτυρία φωτός με
τη ζωή μας.
Ο Άγιος Χρυσόστομος εξηγεί:
«Δεν χρειάζεται να ελέγχεις με λόγια· η καθαρή ζωή σου είναι ο μεγαλύτερος
έλεγχος.»
«12 τὰ
κρυφῆ γινόμενα… αἰσχρόν ἐστι»
Οι άνθρωποι που ζουν στο σκοτάδι ντρέπονται τα κακά τους
έργα, τα κρύβουν.
Το φως τα αποκαλύπτει — όχι για να εξευτελίσει, αλλά για να θεραπεύσει.
«13–14 τὰ
πάντα… ἐλεγχόμενα…
φανεροῦται… ἔγειρε ὁ καθεύδων… καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ
Χριστός»
Ο Παύλος καλεί σε ξύπνημα.
Ο ύπνος είναι η ραθυμία, η αμέλεια, η πνευματική αδιαφορία.
Το «ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν»
δηλώνει επιστροφή από τη νέκρωση της αμαρτίας στη ζωή του Χριστού.
«15 Βλέπετε οὖν
πῶς ἀκριβῶς περιπατεῖτε…»
Ο χριστιανός πρέπει να βαδίζει με ακρίβεια, δηλαδή με
προσοχή, σύνεση και διάκριση.
Όχι επιπόλαια, όχι «όπως έρθει».
Ο χρόνος της ζωής είναι πολύτιμος.
«16 ἐξαγοραζόμενοι
τὸν καιρόν…»
Να αξιοποιούμε τον χρόνο προς τη σωτηρία, γιατί «αἱ ἡμέραι
πονηραί».
Οι περισπασμοί, η αμαρτία, η σύγχυση, η βία των καιρών απαιτούν μεγαλύτερη
επαγρύπνηση.
«17… μὴ
γίνεσθε ἄφρονες… ἀλλὰ συνιέντες τὸ
θέλημα τοῦ Κυρίου»
Η ἀφροσύνη
είναι πνευματική τύφλωση· η σοφία είναι γνώση του θελήματος του Θεού.
Αυτό γίνεται με:
- ταπείνωση,
- υπακοή,
- προσευχή,
- καθοδήγηση
πνευματικού.
«18 μὴ
μεθύσκεσθε οἴνῳ… ἀλλὰ
πληροῦσθε ἐν Πνεύματι»
Η μέθη θολώνει τον νου και φέρνει ασωτία.
Ο Παύλος δεν μιλά μόνο για κρασί· μιλά για κάθε μέθη (πάθη, συνήθειες,
εξαρτήσεις) που υποδουλώνουν τον άνθρωπο.
Αντίθετα, το Άγιο Πνεύμα γεμίζει την καρδιά με χαρά, ειρήνη και φως.
«19 λαλοῦντες…
ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις…»
Ο καρπός της Πνευματικής πληρότητας είναι η δοξολογία.
Ο πιστός ψάλλει στον Κύριο όχι μόνο με λόγια, αλλά «ἐν τῇ καρδίᾳ»:
δηλαδή με εσωτερική ευγνωμοσύνη, καθαρότητα και νοερή προσευχή.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου